ATATÜRKÇÜ DÜŞÜNCE DERNEĞİ      ETKİNLİKLER      GÜNCEL HABERLER   
 
Ana Sayfa > Site Yazarları

Ahmet Gürel - ahmetgurel50@gmail.com
İZMİR KADINLAR KONGRESİ
06 Şubat 2015 - 1531 okunma

İZMİR KADINLAR KONGRESİ
 
2 Şubat 1923 günü, Türkiye İktisat Kongresi’nin yapılacağı Hamparsumyan’a ait bir üzüm ve incir işletmesinde gerçekleşen bu toplantı, İzmir ve Türkiye için bir ilktir. Daha dört gün önce evlenen Gazi, çoğunluğu kadın olan topluluğa karşı uzun bir konuşma yapar. Toplam elli dosya yaprağı uzunluğunda olan bu konuşmanın özeti aşağıdadır. Gazi, eşi Latife Hanım’ı, İzmirli kadınlara tanıştırır, kadın sorunları hakkında konuşur ve devam eden Lozan konusunda bilgi verir. Katılanların çoğunluğunun kadın oluşu nedeniyle, bu toplantı “Kadınlar Kongresi” olarak da anılır. Kız Lisesi Müdiresi Melahat Hanım ve Kız Öğretmen Okulu öğretmeni Nuriye Hanım’ın da aralarında bulunduğu birçok kadın otuza yakın soruyu Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya yöneltmiştir. “Kadınlar Kongresi” sırasında çekilen tek fotoğrafta, Latife Hanım’ın sorulan soruları not tuttuğu görülür. Sadun Tanju, o toplantıda yaşananları ve alınan kararları şöyle anlatır:
Kadınlar Kongresi’nde Atatürk,İzmirli kadınlara şöyle seslenmiştir:
         “Yaratıcı kudret insanları iki cins olarak yaratmıştır. Bunlar, birbirleri için gereklidir. Hazreti Adem ile Hazreti Havva’nın nasıl yaratıldığına dair görüşler değişiktir, bundan söz etmeyeceğim, daha sonraki dönemlerden söz açacağım. Şuna inanmak gerekir ki, dünya üzerinde gördüğünüz her şey kadının eseridir. Gerçekten de hepimiz padişahlar hakkında kurgulanan fikirler besliyorduk; bunlar analarımızın verdiği yanlış telkinler sonucuydu. Bir toplum, cinslerinden yalnız birinin çağdaş gerekleri kazanmasıyla yetinirse, o toplumun yarıdan fazlası güçsüzlük içinde kalır. Bir millet ilerlemek ve medenileşmek isterse, özellikle bu noktayı esas olarak kabul etmek zorundadır. Bizim sosyal toplumumuzun başarısızlığının sebebi, kadınlarımıza karşı gösterdiğimiz ilgisizlik ve kusurdan ortaya çıkmaktadır. İnsanlar dünyaya alınlarına yazıldığı kadar yaşamak için gelmişlerdir. Yaşamak demek faaliyet demektir. Bundan dolayı sosyal toplumumuzun, bir kısmı faaliyette bulunurken, diğer bir kısmı çalışmazsa o toplum felçlidir. Bir toplumun hayatta çalışması ve başarılı olması için, çalışmanın ve başarmanın bağlı olduğu bütün sebep ve şartları kabul etmesi gerekir. Dolayısıyla toplumumuz için bilim ve fen gerekiyorsa, bunları aynı derecede hem erkek hem de kadınlarımızın kazanmaları gereklidir. Bilinir ki, her alanda olduğu gibi toplum hayatında da görev bölümü vardır. Bu genel görev bölümü arasında kadınlar kendilerine ait olan görevleri yapacakları gibi, aynı zamanda toplum bireylerinin refahı, saadeti için kaçınılmaz olan genel çalışmaya katılacaktır. Kadının ev işleri, en ufak ve önemsiz görevidir.” demek suretiyle kadının toplum içerisindeki yerini açıkça ortaya koymuştur.
         Gazi Mustafa Kemal, ‘Kadınlar Kongresi’nde konuşmasına şöyle devam eder:     
         “Kadının en büyük görevi analıktır. İlk terbiye verilen yerin ana kucağı olduğu düşünülürse, bu görevin önemi gereğince anlaşılır. Milletimiz kuvvetli bir millet olmaya azmetmiştir. Bugünün gereklerinden biri de kadınlarımızın her konuda yükselmelerini temin etmektir. Dolayısıyla kadınımız da bilgili ve fen sahibi olacaklar ve erkeklerin geçtikleri bütün tahsil derecelerinden geçeceklerdir. Sonra kadınlar toplum hayatında erkeklerle beraber yürüyerek birbirlerine faydalı ve yardımcı olacaklardır.
         Efendiler, bağışlarsanız bir noktayı açıklamak için bir an duracağım. ‘Efendiler’ dediğim zaman hanımlar ve efendiler demektir. Kolaylık gereği ve hanımlarla efendilerin tamamının birliğini anlatmak için bu seslenme şeklini uygun buldum.
         Düşmanlarımız bizi dinin etkisi altında kalmış suçlayıp, duraklama ve çöküşümüzü buna bağlıyorlar. Bu hatadır. Bizim dinimiz hiçbir vakit kadınların erkeklerden geri kalmasını talep etmemiştir. Allahın buyurduğu şey, erkek ve kadın bu ilim ve irfanı aramak zorundadır. İslam ve Türk tarihi incelenirse görülür ki, bugün kendimizi bin türlü kayıtlarla kayılanmış sandığımız şeyler yoktur. Türk toplum hayatında kadınlar ilim, irfan ve öteki hususlarda erkeklerden kesin geri kalmamışlardır. Belki daha ileri gitmişlerdir. Bugün memleketi gözden geçirip inceleyelim. Göreceğimiz iki bölüm vardır. Birisi tarlalarda erkeklerle birlikte çalışan, merkeplere binerek öteberi satmak için kasabalardaki pazaryerine giden ve orada bizzat yumurta ve tavuğunu, buğdayını satan ve ondan sonra gerekli şeyleri bizzat satın alan kadınlar… Ben bu kadınlar arasında kocalarından daha iş anlayanlara ve hesap yapanlara rastladım.
         Bir gün Akşehir civarında bir köye gittim. Çok yağmur yağıyordu ve soğuk vardı. Kendimi belli etmeyerek,  bir evin önünde duran kadına:   
         ‘Bacı yağmur var, soğuk var. Beni çatın altına kabul eder misin’? Dedim. O hiç tereddüt etmeyerek, buyurun dedi ve beni bir odaya aldı. Odada ateş olmadığı ve yeni bir ateşin yakılması uzun zamana bağlı olduğu için:
         ‘İsterseniz bizim odaya gidelim. Orada hazır ateş var’ dedi. Odaya girdik. Ondan sonra komşulardan birkaç kadın ve birkaç erkek geldi. Beraberce konuşmaya başladık. Konuşurken bana en önemli soruları soranlar kadınlar oldu. Askerin vaziyetini,  düşmanın halini, en önemli düşmanın hangisi olduğunu sordular ve bunları sorarken hiç bir telaş ve hileyi lüzum görmediler. İnsanca konuştular. Fakat biraz sonra, benim kim olduğumu anlayınca telaş gösterdiler ve söyledikleri, sordukları şeylerden kendilerine bir zarar geleceğini zannederek korktular! Çünkü şimdiye kadar resmi bir adamla açıkça konuşmayı büyük bir suç gördüler.
         Efendiler, memleketimizde cahillik varsa geneldir, yalnız kadın değil, erkeklerimizi de kapsar. Diğer bir görüntüye de kasabalarda şehirlerde rastlıyoruz. Bu da genellikle yabancı romanlarda okunan kafes efsaneleridir. Şüphe yok ki, bu yanlış geleneği yerleştiren saraylar olmuştur.
         Kasaba ve şehirlerde yabancıların dikkatini en çok örtünme şekli üzerinde toplanıyor. Buna bakanlar, kadınlarımızın hiçbir şey görmediğini sanıyor. Bununla beraber din gereği örtünme, kısaca anlatmak gerekirse, denilebilir ki, kadınların zorluğa sokmayacak (külfeti gerektirmeyecek) ve ahlaka aykırı olmayacak basit şekilde olmalıdır. Örtünme biçimi kadını hayatından, varlığından soyutlamayacak şekilde olmalıdır. Bu konuda son söz olarak diyorum ki, bizi analarımızın adam etmesi gerekirdi. Onlar edebildikleri kadar etmişlerdi. Fakat bugünkü gereklilikler ve ihtiyaçların esasına yeterli değildir. Başka düşüncede, başka yetkin adamlara ihtiyacımız vardır. Bunları yetiştirecek olan bundan sonraki analardır. Bu arz ettiklerimin bağımsızlığını, şerefini, hayat varlığını temin ve devam ettirmeyi baş yasa alan yeni Türk devletinin esaslarından birinin teşkil etmesi gereklidir ve inşallah öyle olacaktır.”        
         Latife Hanım, dinleyicilerin en ön sırasında, o gün söylenenleri hafızasının bir köşesine aşağıdaki notları kaydetmeye çalışır:
         ‘Dünya yüzünde ne varsa, ne başarılmışsa, o kadının eseridir.’
         ‘Bir toplum, uygarlığı ve çağdaşlığı bu iki cinsten sadece birinden beklerse, yarıdan fazlası güçsüzlüğe mahkûm edilmiş demektir.’
         ‘Bizim toplumsal başarısızlığımız, kadınlarımıza karşı kusurlu davranışımızdandır. Yaşamak eylem demektir. Bir toplumun yarısı eylemsiz kalırsa, orada sosyal hayat felç olur.’
         ‘İlerlememiz için ilim ve fen gerekli diyorsak, bunlara aynı derecede hem kadınlarımız, hem erkeklerimiz sahip olmalıdırlar.’
         ‘Kadınlar da erkekler gibi eğitilecekler ve ortak hayatta erkeklerle beraber yürüyüp, onlara dayanak olacaklardır.’
         ‘Bizim dinimiz kadınların erkeklerden geri kalmasını istemez. Allahın istediği, iki cinsin aynı derecede ilim ve irfan sahibi olması ve bunları her yerde aramasıdır. İslam ve Türk tarihi incelenirse, kadınlarımız hiçbir hususta erkekten geri kalmamıştır.’
‘Zaten köylü kadınlarımız erkeği kadar hayatın işleri içindedir. Kasaba ve şehirlerde kafesin ya da peçenin arkasına gizlenmesi dini örtünmenin anlamını aşmamalıdır. Böyle bahanelerle kadın hayatın dışına itilmemelidir. Kadın hiçbir bahane ile sosyal hayatta oynayacağı rolden uzak tutulamaz.’”[1]
Toplantının yapıldığı İncir Hanı’nın yetkililerine Gazi ve eşi Latife Hanım’ın teşekkürü şöyledir:
         “İncir Hanı geniş salonunda İzmirli hemşerilerimle uzun sohbette bulundum. Bu gece 2/3 Şubat 1923 tarihinde bu kurumun böyle bir imkânı verdiği için çok memnun oldum.”
                                                  
Ahmet Gürel
ADD Bilim - Danışma Kurulu Üyesi
 



[1]Gökovalı, Çelikkanat, İlhan, a.g.e., s. 158–160.

Bu Yazıyı Paylaşın:


Yorumlar (0):

Yorum Ekle


Adınız Soyadınız*

E-posta Adresiniz*

(E-posta adresiniz sitede görünmez)

Yorumunuz*



(Yandaki güvenlik kodunu bu alana giriniz)
   
 


Ahmet Gürel Diğer Yazıları

23 Temmuz 2018 - LOZAN’DAN CUMHURİYET YÜRÜYÜŞÜNE
08 Eylül 2017 - Nif'ten İzmir'e Doğru
07 Haziran 2016 - ERMENİ OLAYINDA ALMAN TANIKLAR
28 Ocak 2016 - ZÜBEYDE HANIM İZMİR’DE
24 Kasım 2015 - KÖY ENSTİTÜLERİ DESTANI
15 Eylül 2015 - TÜRK - YUNAN İLİŞKİLERİNİN DÜNÜ ve BUGÜNÜ
13 Eylül 2015 - İZMİR’İN HEMŞERİSİ ATATÜRK, GÖZTEPE NÜFUSUNA KAYITLI…
23 Temmuz 2015 - LOZAN’DAN CUMHURİYET’E YÜRÜYÜŞ
15 Nisan 2015 - TÜRK–ERMENİ İLİŞKİSİNİN DÜNÜ, BUGÜNÜ - 3
15 Nisan 2015 - TÜRK–ERMENİ İLİŞKİSİNİN DÜNÜ, BUGÜNÜ - 4
15 Nisan 2015 - TÜRK–ERMENİ İLİŞKİSİNİN DÜNÜ, BUGÜNÜ - 5
14 Nisan 2015 - TÜRK–ERMENİ İLİŞKİSİNİN DÜNÜ, BUGÜNÜ-1
14 Nisan 2015 - TÜRK–ERMENİ İLİŞKİSİNİN DÜNÜ, BUGÜNÜ-2
20 Mart 2015 - 18 MART 1915 - ÇANAKKALE DENİZ ZAFERİ
25 Şubat 2015 - MART – NİSAN 2015 AYLARI ETKİNLİĞİ
28 Ocak 2015 - Prof.Dr. Rennan Pekünlü’ye Açık Mektup
12 Kasım 2014 - 10. Kitabım çıktı Cumhuriyet ve Kazanımları
10 Kasım 2014 - ATATÜRK’Ü ANARKEN
31 Ağustos 2014 - Atatürk’ün Manevi Çocukları
21 Temmuz 2014 - 24 NİSAN VE SOYKIRIM İDDİALARI
22 Haziran 2014 - Atatürk’ün Latife Hanım ile Evliliği
14 Haziran 2014 - ATATÜRK VE AZINLIKLAR
05 Haziran 2014 - ATATÜRK VE DİN
01 Haziran 2014 - TÜRK – İRAN İLİŞKİLERİ
27 Mayıs 2014 - Atatürk ve At Sevgisi Gazi Koşusu
GENEL BAŞKAN
Günün Kitabı

9 Eylül 1922 İzmir Hükümet Konağı'ndan
yunan Bayrağını indirip Yerine,
ŞANLI TÜRK BAYRAĞINI DİKEN
Kahraman ŞERAFETTİN YÜZBAŞI'NIN
Kahramanlık Hikayesi
Üye Paneli
E-mail
Şifre
 
   
  Yeni Üye | Şifremi Unuttum
Radyo




TRT TÜRKÜ




T
TRT NAĞME

Atatürk Siteleri

İşte Atatürk.com



Atatürk İnkilaplari.com



Önerilen Siteler
Atatürk İzmir Kemalpaşa Resimleri
Atatürk
Anasayfa | İletişim | G.Başkanlarımız | Demokrasi Şehitleri | Tüzük | Atatürk | İlkeleri | Hakkında Söylenen | Kurduğu Kurumlar | Kurtuluş Savaşları | Kadın Kahramlar | Uğur Mumcu 24 Ocak 1993
CH